De ervaringsdeskundige: een waardevolle toevoeging

Wat doet een ervaringsdeskundige zoal?

De mogelijkheden blijken nogal divers te zijn. Het beroepscompetentieprofiel noemt als veel voorkomende functie de ervaringswerker in een ACT- o FACT-team. Er zijn verdere functies als herstelcoach, persoonlijk begeleider, adviseur, opleider en coördinator herstel. Er zijn aanstellingen waarbij de beroepsmatige inzet van ervaringsdeskundigheid volledig tot recht kan komen (de ervaringsdeskundige heeft welomschreven, specifieke functies) en er zijn aanstellingen waarin ervaringsdeskundigheid gecombineerd wordt met andere reguliere functies ( minder specificiteit als ervaringsdeskundige).

Wat moet iemand in huis hebben om ervaringsdeskundig te worden, wanneer ben je “geschikt” om een dergelijke opleiding te gaan volgen?

Boertien: “Het is vooral belangrijk dat je ervaringskennis hebt van herstel, dat je gevoeld hebt in welke lange weg dat zit, dat je ervaren hebt hoe je je  welbevinden kan herstellen. Het gaat om het gevoel dat je langdurig  (volkomen) de weg kwijt bent geweest, niet meer de eigenaar van je eigen leven was. En dat de zorg daar niet altijd op toegerust is. Er zitten ook aspecten aan die niet door de hulpverlening gedekt worden. Het is meer dan alleen psychiatrische klachten hebben gehad.”

Aantallen

Over het aantal in de GGZ en veraslavingszorg werkzame ervaringsdeskundigen is moeilijk te zeggen. Kenniscentrum Phrenos deed onderzoek bij zestien lid-instellingen en kwam op gemiddeld dertien betaalde ervaringsdeskundigen per instelling uit. Als dat gemiddelde geldt voor alle GGZ-instellingen- wat een bijzonder gewaagde veronderstelling is  – betekent het een totaal van 1300 werkzame ervaringsdeskundigen. (Maar het werkelijke aantal kan hier de helft zijn , of anderhalf keer zoveel), waarschuwt Boertijn.

Financiering

Vooralsnog is de financiering van de ervaringsdeskundige met name binnen de Zorgverzekeringswet een probleem. Het beroep komt niet voor in de NZa-beroepenprofiel (voorheen CONO), en is daarmee niet declarabel. Instellingen moeten daarom naar andere mogelijkheden zoeken. Zo hebben zij wel ruimte om niet-declarabele uren in te zetten, maar dat is substantiële inzet van ervaringsdeskundigen in de organisatie onvoldoende.

Gelukkig zien een aantal zorgverzekeringen de toegevoegde waarde van de ervaringsdeskundige wel in , de toekomst van de ervaringsdeskundige ziet er wat dat betreft rooskleurig uit.

Herstelacademies

Herstelacademies en zelfregiecentra zijn een volgende stap in de ontwikkeling van ervaringsdeskundigheid. Ze stellen mensen met ernstige psychische aandoeningen in staat om inzicht te krijgen in hun eigen individuele wensen en mogelijkheden en de wijze waarop ze dat kunnen waarmaken. Op basis hiervan ontwikkelen zij eigen wensen over zorg- en welzijnsarrangementen, sociale en maatschappelijke participatiemogelijkheden. Een op de persoonlijke behoefte afgestemd gebruik van (specialistische) GGZ en welzijnsvoorzieningen, of juist meer gericht op zelfmanagement, wordt hierdoor mogelijk.

Mensen met ernstige psychische aandoeningen zelf en ervaringsdeskundigen hebben een bepalende rol in deze centra, opdat de focus op de eigen wensen en mogelijkheden van de deelnemers gegarandeerd is.